Dù xã hội ngày càng phát triển nhưng những kiến trúc dân gian Việt Nam vẫn trường tồn theo năm tháng. Những công trình này chính là kho tàng quý báu trong giải pháp kiến ​​trúc nhiệt đới. 

Có hai kiểu nhà sàn chính trên trống đồng: kiểu thuyền và kiểu mai rùa. Bạn đọc hãy theo dõi bài viết để cùng Nội Thất Trẻ tìm hiểu về những công trình kiến trúc Việt Nam được lưu giữ từ nhiều đời nay.

Kiến trúc dân gian Việt Nam trường tồn theo năm tháng

Nét đặc trưng trong kiến trúc dân gian Việt Nam

Kiến trúc truyền thống Việt Nam kế thừa là những kiến ​​trúc đã tồn tại trong một thời gian dài và tiếp tục tồn tại cho đến ngày nay. Ở Việt Nam, mỗi dân tộc có một phương thức xây dựng nhà ở khác nhau. Mỗi công trình mang những đặc điểm riêng về văn hóa, địa hình, tín ngưỡng của từng dân tộc. 

Tuy nhiên, do có sự giao thoa về văn hóa, ngôn ngữ nên nhiều dân tộc có cách kiến tạo không gian sống giống nhau. Hoặc học hỏi kinh nghiệm của các dân tộc khác để tạo không gian sống cho dân tộc mình. 

Kiến trúc truyền thống Việt Nam kế thừa là những kiến ​​trúc đã tồn tại trong một thời gian dài

Sự phổ biến của kiến trúc nhiệt đới

Người Việt Nam đã tích lũy được nhiều kinh nghiệm về kiến ​​trúc nhiệt đới từ việc chọn hướng nhà, bố cục, tổ chức khuôn viên đến chọn vật liệu xây dựng nhà ở phù hợp với điều kiện tự nhiên và tạo ra một kiểu sống. Bản chất của kiến trúc nhiệt đới là lấy môi trường làm trung tâm và khí hậu là những yếu tố chính trong việc hình thành các nguyên tắc xây dựng xanh bền vững. 

Người Việt Nam đã tích lũy được nhiều kinh nghiệm về kiến ​​trúc nhiệt đới từ việc chọn hướng nhà, bố cục
 

• Ở đâu thiết kế nội thất phòng khách phong cách Hàn Quốc đẹp?
• Mẹo nhỏ thiết kế không gian mở cho căn hộ chung cư hiện đại không thể bỏ qua
• Những lưu ý khi thiết kế nội thất theo phong cách Nhật

Các quyết định về quy hoạch và thiết kế kiến ​​trúc không chỉ ảnh hưởng trực tiếp đến xã hội loài người ngày nay mà còn ảnh hưởng đến chất lượng môi trường trong tương lai. Vì vậy, “công trình xanh hay công trình bền vững luôn nhắc nhở chúng ta rằng thiết kế nên kết hợp với thiên nhiên và phù hợp với môi trường”.

Chọn hướng phù hợp kiến trúc dân gian

Chọn hướng nhà là một việc quan trọng của người Việt khi làm nhà. Để tận hưởng sự mát mẻ vào mùa hè, tránh cái lạnh vào mùa đông, tránh nắng từ hướng tây và chống lại gió bão mạnh. Hầu hết các ngôi nhà ở Việt Nam đều chọn hướng nam hoặc đông nam.

Chọn hướng nhà là một việc quan trọng của người Việt khi làm nhà

Bên cạnh đó, để có khuôn viên cho con cháu vui vầy thì gia chủ thường thiết kế nhà ở theo kiểu “vườn sau ao trước” hay “cau trước – chuối sau”. Điều này không chỉ có giá trị về mặt tổ chức cảnh quan ngôi nhà mà còn phản ánh tính khoa học. Cải thiện điều kiện khí hậu, tạo môi trường sống thích nghi, giúp tiết kiệm năng lượng.

Thời điểm xuất hiện kiến trúc dân gian Việt Nam

Kiến trúc dân gian Việt Nam độc đáo ở chỗ là sự kết hợp giữa nông nghiệp trồng lúa nước, tín ngưỡng Phật giáo, chùa chiền và cung điện. Loại hình kiến ​​trúc dân gian này có lịch sử lâu đời, các công trình xuất hiện và phát triển mạnh nhất trong thời kỳ phong kiến. 

Từ thời Hùng Vương dựng nước đến các triều đại Đinh, Lý, Trần, Lê và các triều đại khác. Ở mỗi triều đại phong kiến, sự thay đổi và giao thoa lẫn nhau của các công trình kiến ​​trúc đã tạo nên sự kế thừa của mỗi triều đại và mỗi triều đại đều có những nét đặc trưng riêng.

Kiến trúc Việt Nam từ thời nhà Lý

Vào thế kỷ 11, thời nhà Lý đã mở ra một tình thế mới của sự phát triển của kiến ​​trúc. Trong quá trình thiết lập một nhà nước phong kiến ​​thống nhất trên cả nước. Ngoài các tòa nhà dân gian, các tòa nhà của triều đại Lý thường bao gồm năm loại tòa nhà chính thống: cung thành, cung điện, lâu đài, chùa và đền thờ.

Kiến trúc Việt Nam từ thời nhà Lý

Kiến trúc thời Lý có những đặc điểm cơ bản sau: dân số đông; hình thức kiến ​​trúc thể hiện ở mái, cửa, bậc tam cấp, lan can và tượng tròn. Hoa văn trang trí trên gạch ngói nhẹ nhàng phù hợp khí hậu Việt Nam. Chợ, nhà ở, nhà sàn theo kiến ​​trúc dân gian phát triển song song với kiến ​​trúc cung đình.

Nhà Trần có kiến trúc ra sao?

Thời Trần, các công trình kiến ​​trúc chính là cung điện, chùa, tháp, nhà ở, một số đền và thành. Một số điểm nổi bật như chùa Bình Sơn, chùa và tháp Phổ Minh, chùa Thái Lạc (Hưng Yên). Bố cục và cấu trúc của chùa Phổ Minh có thể là kiểu mẫu cho thời Trần và kiểu kiến ​​trúc các thế kỷ tiếp theo.

Nhà Trần có kiến trúc ra sao

Mặt bằng kiểu chữ “tam” với ba dãy nhà chính: Tiền Đường, Thiêu Hương, Thượng Điện. Mỗi nhà kết cấu khung bốn hàng cột kiểu “tứ trụ”, rất thông dụng và chắc chắn. Sân trong, vườn hoa, cây cảnh… góp thêm tiếng nói quan trọng vào ngôn ngữ kiến trúc truyền thống, thể hiện quan niệm vũ trụ Á Đông.

Các công trình cung điện thời đó thường có “gác xép” và zhành lang nối các nhà với nhau để tạo nên hệ thống không gian mở cần thiết cho người vùng nhiệt đới ở. Dù đường phố lúc bấy giờ đông đúc nhưng nhà cửa vẫn làm bằng tre, nứa và gỗ.

Kiến trúc dân gian Việt Nam thời nhà Lê

Vào đầu thế kỷ 15, dưới triều đại của nhà Lê, hai loại hình phát triển chính được ghi nhận trong kiến ​​trúc chính thống: cung điện và lăng tẩm. Vào thế kỷ 16 và 17, các công trình kiến ​​trúc tôn giáo và thế tục như đền, chùa, nhà công vụ… đã có những thành tựu mới. 

Kiến trúc dân gian Việt Nam thời nhà Lê

Khi chế độ phong kiến ​​suy tàn, nghệ thuật dân gian vẫn nổi bật trong kiến ​​trúc, với các hình chạm khắc mô tả cảnh chèo thuyền, săn bắn, cày bừa, khai thác gỗ, đấu vật. Sang thế kỷ 18, nghệ thuật xây dựng chùa chiền và nhà công vụ liên tục được nâng lên một tầm cao mới. Hai viên ngọc quý của kiến ​​trúc lúc bấy giờ là Dinh thự Đình Bảng và chùa Tây Phương.

Công trình kiến trúc thời Nguyễn

Đầu thế kỷ 19, hoạt động xây dựng ở Bắc Hà lắng xuống khi nhà Nguyễn dời đô vào Huế. Tại Thăng Long, chủ yếu là xây dựng lại kinh thành, một số công trình văn hóa như Khuê Văn Các, đền Ngọc Sơn và phát triển một số khu dân cư mới ở Hà Nội. Trung tâm kiến ​​trúc hùng mạnh thời bấy giờ là Huế. Chủ yếu bao gồm các thành quách, cung điện và lăng tẩm. 

Công trình kiến trúc thời Nguyễn

Khác với những công trình nhà ống ở Hà Nội, những công trình nhà vườn làm phong phú thêm nét văn hóa Việt ở Huế. Kiến trúc Huế được coi là tổng hòa của các giá trị kiến ​​trúc truyền thống về mặt công năng, kết cấu, thành lũy và quy hoạch, trang trí nội thất, cấu trúc cảnh quan.

Kiến trúc dân gian Việt Nam thời hiện đại

Vào cuối thế kỷ 19, các công trình phản ánh sự ra đời của phong cách kiến ​​trúc cũng như sự giao lưu văn hóa giữa Pháp và châu Á. Kể từ khi đất nước thống nhất (1975), kiến ​​trúc Việt Nam đã phát triển mạnh mẽ. Nhiều khu đô thị mới, khu công nghiệp, khu dân cư, làng xóm ra đời. Có những công trình kiến ​​trúc lớn, có giá trị nghệ thuật cao.

Hiện nay, các công trình kiến trúc dân gian trải qua nhiều năm lịch sử, qua các triều đại vẫn còn tồn tại và được nhà nước bảo vệ như nổi tiếng nhất là cung đình Huế, Hoàng thành Thăng Long ,ngoài ra còn có chùa Tây Phương, Khuê Văn Các, Đền Ngọc Sơn, …

Trên đây là bài viết chia sẻ về những công trình kiến trúc dân gian Việt Nam trường tồn theo năm tháng. Mong rằng những chia sẻ của chúng tôi giúp bạn đọc hiểu rõ hơn về văn hóa, tín ngưỡng xây dựng thiết kế nội thất của nước nhà. Nếu bạn đang chưa chọn được phong cách cho không gian sống thì hãy truy cập https://noithattrevietnam.com/ hoặc liên hệ hotline 0906 133 999 để Nội Thất Trẻ tư vấn miễn phí cho bạn.